Eijsden, een Maasdorp in ontwikkeling (1851-1860)

Eijsden, een Maasdorp in ontwikkeling 1851-1860. (Enkele zinnen uit het voorwoord.)
Dit boek is het verhaal achter het Bevolkingsregister van Eijsden van de periode 1850-1959. In het bevolkingsregister zijn van alle inwoners van Eijsden uit die periode een aantal persoonsgegevens vastgelegd. In het Bevolkingsregister staan de namen van meer dan 2000 personen die deel uitmaakten van 400 gezinnen. Achter die gegevens gaan mensen schuil die in Eijsden(dorp), Breust, Hoog- en Laag-Caestert, Maarland, Oost en Withuis woonden, werkten, leefden en het dorp een gezicht hebben gegeven.
De periode 1851-1860 was op veel fronten de vooravond van een keerpunt in de ontwikkeling van Eijsden. In 1861 zou Eijsden een spoorwegstation krijgen. In 1870 werd de kiem gelegd voor vergaande industrialisatie en kwam de ontwikkeling in een stroomversnelling. De beschrijving van de periode 1851-1860 kan wat dat betreft dan ook een laatste blik zijn op een ver verleden waarin het ritme van de alom vertegenwoordigde katholieke kerk en het werk van de agrarische bevolking bepaald werd door katholieke feestdagen en de seizoenen.
Het samenstellen van gemeentelijke Jaarverslagen die als een belangrijke bron werden gehanteerd bij het schrijven van dit boek was voorgeschreven in de Gemeentewet van 1851, die samenviel met de introductie van de Bevolkingsregisters. In deze wet was op een relatief moderne wijze de regelgeving vastgelegd met betrekking tot de inrichting van het gemeentelijk bestuur. De gemeentewet bracht de bestuursverantwoordelijkheid bij de gemeente. Voorheen lag deze bij Provincie en Rijk en hoefde de Gemeente de regelgeving alleen uit te voeren en na te leven,
De samenleving in de 19e eeuw was gebaseerd op op saamhorigheid. De gemiddelde burger kon slechts overleven als deel van het geheel. De wet was daarmede op ingericht. Op ieder moment kon van de burger hand- en spandiensten worden verlangd en als tegenprestatie werd er steun geboden als men niet in eigen onderhoud kon voorzien of geneeskundige hulp nodig was.
In dit boek wordt beschreven op welke wijze bestuur en inwoners onder de gegeven beperkende omstandigheden in een moeilijke tijdsperiode invulling aan hun bestaan gaven.
Henk Boersma Eijsden 2011.
Te koop bij Eijsdens Verleden voor 25,-