Historische plaatjes en het PLUS-album ‘Eijsden Dorp aan de Maas’
PLUSALBUM Eijsden Dorp aan de Maas!
Hallo verzamelaars. Op zaterdag 31 januari en zondag 1 februari hebben we een tweedaagse ruilbeurs georganiseerd.
Vrijwilligers van de Stichting Eijsdens Verleden zaten in de zaal klaar om jullie te helpen om je verzamelingboek compleet te krijgen We hadden plaatjes genoeg en iedereen heeft gekregen wat ze nodig hadden. Zeker dank aan de Eijsdense bevolking voor de (te) vele plaatjes die belangeloos afgestaan werden.
Er bereiken ons ook vragen of er nog boeken beschikbaar zijn. Helaas op dit moment niet. Dus als u een boek overhebt of u weet iemand die een boek overheeft, ook daar kunnen we anderen blij mee maken. Neem dan via mail contact op met de secretaris@eijsdensverleden.nl om het boek in te leveren.
Het bestuur en alle vrijwilligers van de Stichting Eijsdens Verleden danken u hartelijk voor uw belangstelling voor onze activiteiten in het jubileumjaar 2025.
De grote belangstelling voor onze afsluitende tentoonstelling was overweldigend. Uw aanwezigheid geeft ons plezier en moed om ook na 2025 via diverse kanalen informatie te blijven delen over het rijke verleden van Eijsden.
Wij wensen U van harte heel fijne feestdagen en een gelukkig 2026.
Er is weer een nieuwe uitgave van Uit Eijsdens Verleden (nr. 177) gereedgekomen. De nieuwe uitgave is een extra dik nummer waarin zeer interessante onderwerpen aan bod komen zoals het doopvont van de Sint-Martinuskerk in Breust. Het is een van de oudste ornamenten van de kerk. Pol Herman uit Galmaarden (B) doet uitgebreid onderzoek naar romaanse en gotische Maaslandse doopvonten in de Benelux. Die van Breust zou zomaar in dat plaatje kunnen passen.
Van geheel andere aard is de bijdrage over oud-verzetsman Jef Wiersma, die in 1979 overleed. Zijn verhaal is nooit in zijn geheel verteld en was bijna vergeten. Zelf liep hij er niet mee te koop. Zijn zoon John bracht de gegevens uit het familiearchief bij elkaar en Henk Boersma maakte er een verhaal van. Aardig detail: John was buurjongen van Henk en een van de medeoprichters van de Stichting Eijsdens Verleden. Dit maakt het verhaal extra betekenisvol.
Het verhaal van onze wereldberoemde dorpsgenoot professor Eugène Dubois is wel al vaker verteld, maar nooit af. Wiel Schins vat samen en voegt toe. Temeer interessant omdat de fossielen van de collectie Dubois, waaronder het beroemde schedelkapje, de kies en een dijbeen van de missing link (de overgangsvorm tussen aap en mens), die bij Naturalis in Leiden worden bewaard, worden teruggegeven aan Indonesië, zo heeft de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap onlangs besloten. De ongeveer 28.000 objecten werden beoordeeld als roofkunst en dienen dus te worden teruggegeven aan de rechtmatige eigenaar, in dit geval de regering van Indonesië.
In Eijsden vertelt, alweer het derde verhaal in deze rubriek, maken Chrétien en Wies Tossings-Huijnen, voorheen woonachtig in de Kerkstraat, ons deelgenoot van hun herinneringen uit de tijd die zij in de Kerkstraat hebben gewoond. Opmerkelijk hoeveel kan veranderen in relatief korte tijd.
Met opnieuw een even toepasselijke als prachtige tekening van Martin Prickaerts, wordt in aflevering 31 een selectie dialectwoorden met hun betekenis aan de vergetelheid ontrukt.
Losse nummers zijn verkrijgbaar in de winkel van Lidwine Partouns in de Kerkstraat voor slechts € 9,50 of aan te vragen via ons secretariaat. Wilt u nog meer over de geschiedenis van Eijsden en omgeving weten? Voor € 25,– per jaar kunt u al lid/abonnee worden en krijgt u jaarlijks 4 uitgaves boordevol interessante verhalen uit het recente verleden of van langer geleden. Bovendien krijgt u het boekje ‘nne koëmel vòòl cadeau (zo lang de voorraad strekt). Kijk daartoe op onze website Eijsdensverleden.nl (onder “lid worden”), of neem contact op met ons secretariaat per mail secretaris@eijsdensverleden.nl. U krijgt de uitgaves dan thuisbezorgd.
Tenslotte wenst het bestuur en de vrijwilligers van Stichting Eijsdens Verleden u allemaal fijne Kerstdagen en een goede jaarwisseling. Ook dank aan de donateurs die ons steeds weer ondersteunen en ons werk mogelijk maken. We kijken tevreden terug op ons jubileumjaar 2025 en de in dit kader georganiseerde activiteiten. Met name de druk bezochte jubileumtentoonstelling was de kroon op dit bijzondere jaar. Nu kijken we alweer vooruit naar 2026 want ook in het nieuwe jaar willen we van ons laten horen en zien. Hou onze berichten in de gaten, kijk eens op onze website of volg ons op Instagram.
Het verzamelalbum over historie Eijsden is nu gratis (vanaf 26-11-2025) verkrijgbaar bij de vernieuwde Plus in de Breusterstraat. Bij iedere 10 euro aan boodschappen krijgt u een aantal stickers die op de bewuste plaats in het boek geplakt kunnen worden. Spaar ze allemaal en maak het album kompleet. De teksten en illustraties als mede de foto’s op de stickers zijn gemaakt en aangeleverd door de Stichting Eijsdens Verleden.
Met dit verzamelalbum sluiten wij ons 50 jarig jubileum af.
Graag willen we jullie laten weten dat onze werkgroep Kal plat! een workshop organiseert tijdens de maand van de streektaal in de bibliotheek van Eijsden.
De workshop vindt plaats op maandagavond 3 november om 19.00 uur in de bieb in Eijsden.
We zullen tijdens de workshop stilstaan bij de typische Eijsdense klanken en de schrijfwijze ervan. Via een quiz laten we de bezoekers kennismaken met Eijsdense woorden en gezegdes.
Aanmelden: bij de balie | 043 409 33 20 |
info@heuvellandbibliotheken.nl
Breusterstraat 25
6245EG Eijsden (Naast het Ursulinenconvent)
| Jaar | No. | Blz. | Titel | Omschrijving |
| 2025 | 176 | 3 | Van de redactie | |
| 2025 | 176 | 5 | Stichting Eijsdens Verleden 1975-2025 Kroniek over de jaren 2001-2025 | Mathieu Theunissen, secretaris |
| 2025 | 176 | 37 | Interview met medeoprichter Henk Boersma over 50 jaar Stichting Eijsdens Verleden | Mathieu Theunissen, secretaris |
Klik hier om de rapportage van 3Heuvelland te bekijken.
In het weekend van 17 tot en met 19 oktober 2025 vierde Stichting Eijsdens Verleden haar 50-jarig jubileum in het restaurant van verzorgingscentrum De Bron. De fototentoonstelling — met onder andere foto’s van vroeger en nu — een presentatie over “Sjroep, beer en vlèès” van de familie Henquet, en de bijdragen van diverse werkgroepen van de stichting mogen met recht een groot succes genoemd worden.
Het was hartverwarmend om te zien hoeveel belangstelling er was; de opkomst was overweldigend. We hebben bezoekers kennis kunnen laten maken met het werk van de stichting en mochten Bovendien nog veel boeken en exemplaren van ons kwartaalblad verkopen.
Graag willen we iedereen van harte bedanken die heeft bijgedragen aan het succes van deze bijzondere mijlpaal: 50 jaar Eijsdens Verleden.
Op deze plek is de enige bekende foto van de bevrijding van Mesch gemaakt. Het is een iconische foto geworden omdat Mesch als eerste dorp in Nederland bevrijd werd van de Duitse bezetting. Zie de plattegrond voor alle bijzondere plekken over de bevrijding in Mesch.
ICONISCHE FOTO
De foto is genomen op 12 september 1944. De soldaat op de foto hoorde bij het 1e bataljon, 117e Regiment van de 30e infanteriedivisie, bekend als “The Old Hickory”. Deze divisie speelde een belangrijke rol in de bevrijding van Europa. Rond 10:00 uur trokken zij bij grenspaal 35 vanuit België Nederland binnen. Wie de foto nam, is onbekend. Op de foto is ook de Mescherbrug uit 1883 te zien, gelegen aan de Bovenstraat over de Voer. Naast de brug lag de voormalige smidse en het huiskamercafé van de familie Brouwers.
Na de grensoversteek stuitten de Amerikaanse soldaten op weerstand van Duitse troepen die zich in de buurt hadden ingegraven. Vanuit het schoolplein en hoger gelegen posities, openden de Duitsers het vuur met mitrailleurs. Toch zetten de Amerikanen door. Schoolhoofd Jef Warnier wees hen als eerste inwoner de weg. Er sneuvelden zes Duitse soldaten aan de Nederlandse kant van de grens. Aan geallieerde kant viel één dode; Leonard J. Hoffman uit Pennsylvania, U.S.A. Kort na 14:00 uur was Mesch bevrijd. Pastoor H. Hanöver noteerde die dag in het Memorieboek van de parochie: “Bevrijding v.d. Nazi’s.” ’s Namiddag om kwart na vier is Mesch bevrijd van ’t Nazidom. De eerste Amerikaanse troepen trekken langs de pastorie over de Brul Mesch binnen”.
Hoewel de volledige bevrijding van Nederland pas op 5 mei 1945 volgde, markeert deze dag het begin ervan. De Mescherbrug is een mooi symbool geworden van de verbinding tussen het heden en het verleden, om zo de bevrijding van Mesch te blijven herinneren.
De laatste vlucht
De zondag dat het vliegtuig van John A. Campbell crashte, was kort na de Duitse inval in Nederland op 10 mei 1940. De Duitsers wilden vanuit het noorden een verrassingsaanval op Frankrijk lanceren. Voor een snelle opmars moesten de bruggen over de rivieren en kanalen intact blijven. De RAF besloot daarom de bruggen, waaronder die in Vroenhoven en Veldwezelt, te vernietigen. In de vroege ochtend van 12 mei voerde de RAF diverse aanvallen uit. Tijdens de laatste missie van de dag vloog flight officer John A. Campbell in een Hawker Hurricane om de Bristol Blenheim bommenwerpers te begeleiden. Om 10:10 uur raakte hij boven Luik in een gevecht met Messerschmittpiloot Hauptmann Adolf Galland. Galland schoot Campbell neer en beschreef deze overwinning later in zijn autobiografie (zie kader). Het vliegtuig van Campbell stortte in een tolvlucht neer. Hij overleefde de crash niet. In totaal verloren de Britten op 12 mei dertien Hurricanes.Daarbij kwamen vijf piloten om het leven. De bruggen raakten slechts lichtbeschadigd en de Duitsers trokken op door Eijsden. Campbell werd de dag erna begraven in een veldgraf naast zijn neergestorte vliegtuig, dat werd gemarkeerd met een houten kruis. Op 17 februari 1941 werd Campbell herbegraven op het kerkhof aan de Tongerseweg in Maastricht. Hij kreeg graf C.C. 140 in het gedeelte dat bestemd was voor gesneuvelde militairen uit het Britse Gemenebest. Postuum ontving hij het Distinguished Flying Cross voor zijn moed en dapperheid. Op de marmeren steen met het RAF-embleem staan zijn rang, naam, overlijdensdatum, en de tekst: “Greater love hath no man than this, that a man lay down his life for his friends” (Joh. 15:13).
Vanaf september 1939 opereerde het 87ste squadron van de RAF vanaf diverse vliegvelden in Noord- Frankrijk. De squadronspreuk luidde: Maximus me metuit.
Dit betekent: de meest krachtige vreest mij.
Wie was John A. Campbell ? Jack Campbell werd op 16 februari 1913 geboren in Nelson, Canada. Vóór WOII woonde en werkte hij in de zoutmijnen van Trail. Hij had een broer en vier zussen. In 1937 volgde hij een opleiding bij de Royal Air Force in Engeland en werd hij flight commander van het 87ste squadron en adjudant van zijn eenheid. Hij voerde meteen vanaf het begin van WOII missies uit in Frank rijk, Nederland en België. Hij was 27 jaar oud toen hij overleed.
UIT DE AUTOBIOGRAFIE VAN AANVALLER ADOLF GALLAND:
“lk vuurde mijn eerste salvo van een afstand die nog iets te groot was. lk zat pal achter mijn doelwit. Eindelijk besefte de arme drommel wat er aan de hand was. Hij probeerde me nogal onhandig te ontwijken, waardoor hij in het schootsveld van mijn vleugelman terechtkwam.
Na een tweede aanval raakte mijn tegenstander zonder richtingsroer in een vrille (tolvlucht). Er braken stukken van zijn vleugel af. Een nieuw salvo zou alleen maar zonde van munitie zijn.”
John Alexander Campbell vloog in een Hawker Hurricane Mark I met toestelnummer L-1790. De belettering was;
LK-cocarde-L van het 87e Squadron. Corarde is het ronde blauw-witrode herkenningsteken dat het om een Brits
vliegtuig gaat. De thuisbasis was het een vliegveld bij het Franse Senon.
Deze herdenkingsplaat is een initiatief van drs. F.G.J.M. Beckers (geboren in oorlogsjaar 1941 in Mheer als zoon van de toenmalige burgemeester, inmiddels ook zelf oud-burgemeester), in samenwerking met de gemeente Eijsden-Margraten en het Bevrijdingscomité Mesch. Na de bevrijding van Mesch volgde op 12 september 1944 ook nog de bevrijding van Noorbeek, Mheer en Banholt.
GRENSPAAL 35
Leonard J. Hoffman, soldaat 1e klas.
Leonard sneuvelde in de voormiddag van 12 september 1944 vlak bij grenspaal 35. Hij maakte deel uit van het 1e bataljon van het 117e regiment. Hij was de jongste uit een gezin van 10 kinderen en woonde in Reading, Berks County in Pennsylvania. Precies negen maanden voordat hij sneuvelde trouwde hij met Nora J. Lyons.
Leonards verhaal is een aangrijpende herinnering aan de vele jonge mannen die hun leven gaven tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zijn korte leven, dat zo veelbelovend begon met zijn muzikale talenten en zijn recente huwelijk, werd tragisch afgebroken op slechts 22-jarige leeftijd. Het feit dat hij sneuvelde in de buurt van Mesch onderstreept de heftige realiteit van die tijd.
Na zijn dood werd Leonard begraven in Henri-Chapelle, op een Amerikaanse militaire begraafplaats in België, waar vele andere gesneuvelden uit de Tweede Wereldoorlog rusten.
Leonards muzikale vaardigheden en zijn rol als zanger in een band laten zien dat hij niet alleen een soldaat was, maar ook een persoon met dromen en passies. Zijn verhaal herinnert ons eraan dat elke naam op een grafsteen een leven vertegenwoordigt vol met liefde, talent en hoop.
Leonard ligt begraven in Henri-Chapelle in vak H rij 11 graf 11.
GRENSPAAL 35 NEDERLAND-BELGIË
Op 12 september 1944 begon hier om 10:00 uur DE BEVRIJDING VAN NEDERLAND
Amerikaanse soldaten van het 1e bataljon van het 117e Regiment van de 30e infanteriedivisie (bekend als “The Old Hickory”) trokken op deze plek vanuit België Nederland binnen.
De Amerikaanse 30e infanteriedivisie, beter bekend als “The Old Hickory”, heeft een rijke geschiedenis die teruggaat tot de Eerste Wereldoorlog en een belangrijke rol gespeeld in de Tweede Wereldoorlog, met name in Europa. Deze divisie, die deel uitmaakte van de Army National Guard, was actief in verschillende belangrijke veldslagen en bij de bevrijding van Maastricht en grote delen van Zuid-Limburg.
In België speelde de divisie een sleutelrol bij het Ardennenoffensief.
In 1946 werd de 30e infanteriedivisie aangewezen als de nummer één infanteriedivisie die in het “European Theatre of Combat”, het strijdtoneel in Europa, heeft gevochten.
Deze divisie heeft nooit een slag verloren en aan vijf grote veldslagen deelgenomen (waaronder het Ardennenoffensief) en vanaf 1944 in totaal 282 dagen aan het front gevochten. Op 28 juli 2020 werd uiteindelijk ook de Presidential Unit Citation (PUC) uitgereikt aan enkele aanwezige Old Hickory WOII-veteranen en nabestaanden voor het standhouden tijdens de Slag om Mortain (Frankrijk).
In de context van de bevrijding van Nederland is het verhaal van Mesch op 12 september 1944 bijzonder. Op die dag staken de troepen van het 1e bataljon van het 117e regiment rond 10:00 uur bij grenspaal 35 de Nederlandse grens over, waarbij ze op weerstand stuitten van Duitse troepen die zich in de buurt hadden ingegraven.
De inzet van een mitrailleur door de Duitsers op het schoolplein in Mesch en de hoger gelegen delen gaf hen een strategisch voordeel, maar de Amerikanen waren vastbesloten om door te breken. De strijd was intens en leidde met name tot verliezen aan de Duitse kant. Aan geallieerde zijde sneuvelde één Amerikaanse soldaat, Leonard J. Hoffman van de A-compagnie, nog voordat de grens werd bereikt. Ondanks de zware tegenstand wisten de Amerikanen uiteindelijk door te dringen en Mesch kort na 14:00 uur te bevrijden. Dit markeerde een belangrijke mijlpaal, aangezien Mesch het eerste dorp in Nederland was dat bevrijd werd van de Duitse bezetting.
De bevrijding van Mesch was echter slechts het begin van een lange en moeizame strijd die nog maanden zou duren. Pas op 5 mei 1945 capituleerde de Duitsers eindelijk, wat een einde maakte aan de oorlog in Nederland en leidde tot de bevrijding van het hele land. Het verhaal van de Old Hickory divisie en de bevrijding van dorpen zoals Mesch is een belangrijk hoofdstuk in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog en de bevrijding van Nederland.
